De term ‘labiel’ horen we vaker, maar wat betekent labiel zijn nu eigenlijk? De term is afkomstig uit het Latijn. Het werd afgeleid van het Latijnse woord labilis en betekent ‘onvast’ of ‘glijdend’. We gebruiken de term vaak in de psychologie. Wanneer iemand labiel is, dan bedoelen we hiermee dat iemand emotioneel niet stabiel is. Dit is bijvoorbeeld merkbaar aan snelle stemmingswisselingen. Iemand die labiel is kan het ene moment heel blij zijn en het volgende moment heel verdrietig worden, zonder dat hier een duidelijke aanleiding voor is. Labiliteit, dus labiel zijn, wordt vaak veroorzaakt voor hormonale schommelingen, emotionele overbelasting of stress.
Wat betekent het om labiel te zijn?
Wanneer je labiel bent, dan betekent dit eigenlijk dat je overgevoelig bent voor prikkels en emoties. De gevoelens die je hebt, ervaar je veel sterker en intenser dan gewoonlijk, waardoor het moeilijk wordt om je emoties onder controle te houden. Labiliteit kan zich op verschillende manieren uiten. Je kunt hierbij denken aan stemmingswisselingen, woede-uitbarstingen of huilbuien. Deze heftige emoties ontstaan zonder dat hier een directe aanleiding voor gevonden kan worden. Het is er ‘ineens’ en kan ook even plotseling weer verdwijnen. Je kunt labiel zijn als je veel stress hebt of als je een nare ervaring hebt doorstaan. Vrouwen kunnen ook labiel zijn door sterke hormoonwisselingen, bijvoorbeeld tijdens de zwangerschap. Daarnaast hoort labiliteit ook bij diverse psychische aandoeningen, zoals persoonlijkheidsstoornis, bipolaire stoornis en depressie.
Wat zijn herkenbare labiel symptomen?
De labiel symptomen zijn niet bij iedereen gelijk, maar er zijn zeker wel symptomen die we vaker zien bij mensen die labiel zijn. Onder de meest voorkomende labiel symptomen vinden we bijvoorbeeld prikkelbaarheid en snel gekwetst zijn, maar ook spontane huilbuien en snelle stemmingswisselingen. Daarnaast zien we niet alleen mentale symptomen bij labiliteit. Het kan zich ook lichamelijk uiten. Mensen die labiel zijn ervaren vaak spanningsklachten, vermoeidheid en slapeloosheid. Een ander heel bekend labiel symptoom is overreactie. Dit betekent dat iemand heel heftig reageert op iets dat eigenlijk maar om een kleine reactie vraagt of zelfs gewoon genegeerd kan worden.
Waardoor wordt labiel zijn veroorzaakt?
Emotionele labiliteit kan door tal van oorzaken worden getriggerd. Je kunt hierbij denken aan hormonale veranderingen, stress, slaaptekort en traumatische ervaringen. Er zijn ook medicijnen die kunnen zorgen voor labiel zijn, waaronder veel soorten antidepressiva. Kinderen en jongeren kunnen labiel zijn door hormonale ontwikkelingen richting of tijdens de puberteit. Bij volwassenen wordt labiliteit vaker veroorzaakt door langere perioden van stress of psychische druk. Stress is de grootste veroorzaker van emotionele labiliteit. Het zenuwstelsel raakt door de overmatige stressgevoelens overbelast, waardoor de persoon meer moeite ervaart met het onder controle houden van de emoties.
Wat doe je er tegen als je labiel bent?
Labiel zijn is heel vervelend, maar het hoeft niet eeuwig te duren. Wel is dit afhankelijk van de oorzaak van de emotionele labiliteit. Wanneer het onderdeel is van een psychische aandoening, dan kan het altijd onderdeel van je blijven. Wel kun je dan leren er beter mee om te gaan. Als je labiel bent, dan is het vooral belangrijk om zo veel mogelijk voor balans te zorgen. Slaap, eet en beweeg regelmatig. Dit helpt om je lichaam en geest met elkaar in evenwicht te houden. Het kan helpen om een dagboek bij de houden waarin je alle episodes van labiliteit noteert. Je kunt dan ontdekken wat jouw triggers en patronen zijn, zodat je hier beter omheen kunt werken. Bij ernstigere labiliteit kun je het best professionele hulp zoeken. Cognitieve gedragstherapie is dan vaak de beste optie.
Hoe ga je met een labiel persoon om?
Het kan natuurlijk ook zijn dat jij juist aan de andere kant staat en je je afvraagt hoe je het best met een labiel persoon om kunt gaan. De eerste tip is om veel geduld te hebben en begrip te tonen. Daarnaast is het belangrijk om grenzen te stellen. Onthoud dat stemmingswisselingen niets met jou te maken hebben. Neem het daarom niet persoonlijk op, maar probeer rustig te blijven en de persoon vooral te steunen. Het is goed om te zorgen voor een stabiele en veilige omgeving, zodat er een goede basis van vertrouwen is. Dit helpt een labiel persoon om beter om te gaan met de eigen emoties. Heeft de labiliteit te veel impact op jullie onderlinge relatie? Dan kun je voorzichtig professionele hulp aanraden. Werkt dit niet of wil de persoon dit niet? Dan is het belangrijk om je eigen mentale gezondheid altijd voorop te stellen. Afstand nemen kan dan belangrijk zijn.
Het verschil tussen labiel zijn en gevoelig zijn
Labiliteit en gevoeligheid zijn niet hetzelfde, al wordt dit wel eens gedacht. Labiliteit zorgt ervoor dat mensen moeite hebben om hun emoties onder controle te houden. Ze kunnen snel worden overmand door hun emoties en vertonen hierdoor gemakkelijk stemmingswisselingen. Gevoeligheid zorgt ervoor dat mensen emoties intenser ervaren dan de gemiddelde persoon, maar zij kunnen hier in de regel goed mee omgaan en hebben niet zo veel moeite met het reguleren van deze emoties. Gevoelige mensen krijgen dan ook geen snelle stemmingswisselingen die labiele mensen wel gemakkelijk krijgen.
Labiliteit in een liefdesrelatie
Heb je een liefdesrelatie met iemand die labiel is? Dan kan dit erg lastig zijn. Dit heeft vooral te maken met het feit dat het moeilijk is om te begrijpen waarom iemand ineens zo overspoeld kan raken door emoties. Je begrijpt de emoties vaak niet en kan je partner daarom ook niet zo goed steunen als je waarschijnlijk wel zou willen. Het is belangrijk om te blijven praten met elkaar. Zorgt de labiliteit voor te veel druk op de relatie of gaat je eigen mentale gezondheid eronder lijden? Dan is het goed om professionele hulp in te schakelen. Wil je partner dit niet? Dan moet je jezelf op de eerste plaats zetten en overwegen om afstand te nemen van de relatie.
Zelf aan de slag met labiliteit
Je kunt zelf veel doen om labiliteit te verminderen. We hebben al een aantal tips gegeven, zoals voldoende bewegen, eten en slapen. De belangrijkste tip is misschien nog wel om jezelf te overspoelen met liefde. Wees lief voor jezelf en dan gaat alles makkelijker. Daarnaast is het heel belangrijk om te leren luisteren naar je eigen gevoelens. Geef aandacht aan je gevoelens, maar voorkom dat je erdoor wordt overspoeld. Wanneer je je emoties accepteert in plaats van ertegen vecht, dan ontstaat er ruimte voor herstel. Je zal dan merken dat het steeds een beetje beter gaat en dat je weer meer grip op je eigen emoties krijgt. Bedenk je ook dat iedereen wel eens perioden heeft waarin ze wat meer labiel zijn. Het betekent niet dat je ‘kapot’ bent. Het betekent vooral dat je jezelf wat meer aandacht moet geven om je emoties en je controle weer met elkaar in balans te krijgen. Emoties horen niet te overheersen, maar ze mogen er zeker wel zijn. Dat is heel normaal.
